Pojęcie i zadanie estetyki cz. 20

Jak się te pojęcia objawiły w niemieckiej sztuce z doby romantyzmu, a przede wszystkim w malarstwie Nazarejczyków, na to z lekka wskazać tylko potrzeba. Z Heglem otrzymaliśmy nowe filozoficzne zasady, które przetworzyły z gruntu życie duchowe. Duch i natura nie są, podług niego, należycie złożoną paralelą. Co jest w naturze z ducha, to jest po […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 19

Powracając do estetyki, nadmieniliśmy już powyżej, że Fichte nie zajmował się prawie wcale światem zjawisk, uważając go wyłącznie za podmiotowe wyobrażenie człowieka. Byłoby jednak rzeczą dziwną, gdyby na dnie ówczesnego postępu nauk przyrodniczych i rozkwitu poezji, na dnie ożywionego ruchu w każdej dziedzinie sztuki, w architekturze, rzeźbie, malarstwie i muzyce, nie znalazła się żadna nowa […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 18

Któż by chciał przeczyć, że nowa filozofia znakomite przyniosła owoce, lub że uderza w niej olbrzymia śmiałość i siła? Ale kto również nie przyzna, że ogromne zasoby sił duchowych roztrwoniła bez celu? Spójrzmy na tyle głów zmęczonych, które ślęczały nad nią, błąkając się po ciemnych jej chodnikach! Spójrzmy na tę dumę wyniosłą, rzucającą na lud […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 17

Gród średniowieczny z wąskimi, pełnymi zabytków ulicami, z katedry przerastający wszystko, jako punkt środkowy miasta, z całym tłumem napiętrzonych bezładnie domostw, z różno-wzorami kontrastami świateł, cieni i światło-cienia, z silnym obmurowaniem i okratowany bramy – oto nowa scholastyka. Jeżeli tam prawidłowość krępuje wolny oddech, tu odstręcza chaos i natłoczenie; jeżeli tam za wiele słońca i […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 16

Niebawem zdobyła ogromny wpływ na wszystkie dziedziny życia, umiejętności i sztuki. Filozofia popadła w nowy scholastyczność. Czasy oświecenia gospodarzyły po szkolarsku; nowożytny scholastyk wznawiając stare rzemiosło, wyjmuje także z arsenału cały bystrość wypróbowanej dialektyki zaczyna głosić mistycyzm. Lubiano wywody szerokie a puste; teraz piętrzy je bez ładu i wtłaczają jeden w drugi; dotąd rozmieszczano się […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 15

Rewolucja walczyła przeciw tradycjom i dążnościom wieków średnich. Dla tego właśnie poczęto je wielbić, jakby złotą erę. Widziano najradykalniejszy środek pokonania rewolucji w ożywieniu za każdą cenę wiary, obyczaju i poglądu średniowiecznego. Feudalno-religijne wszechwładne w owych wiekach potęgi – książęta, szlachta, kościół – mogły tryumfować z takiego zwrotu. Prądy te spłynęły się z doktrynami wskazanej […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 14

Poezja niemiecka ujrzała teraz nowe cudackie ideały, karykatury, genialne dziwolągi i dziwolężne genialności o wyśrubowanym, a często bardzo niezdrowym geniuszu, mające, jak się zdaje, w tym cel jedyny, aby wszelkimi środkami, nawet niemoralnością, by miała tylko pokost genialny, gniewać prostaczków, płodząc o ile da się na każdym polu rzeczy, które dotąd dla tak zwanego zdrowego […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 13

Dziwny to ruch był, który wszczęli ci dwaj mężowie – Fichte i Szyler. Życie ogółu cechowało się płaskością pojęć. Aby go z niej wydobyć , potrzeba było najwyszukańszych kontrastów. Długo panowała sucha płaskość; na długo więc zagospodarzyć miała teraz przesada. Fichte, rozpatrując najdalsze wynikłości Kantowskiej nauki, postawił świat wobec zdrowego rozsądku — na głowie. Zamiast […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 12

Kant umieścił estetykę po środku, między filozofią czystą a praktyczną. Szyler poeta-myśliciel, nie ujmując jej charakteru umiejętności pośredniczącej, postawił ją przecież na szczycie, oddając pojęciom estetycznym wychowanie rodu ludzkiego i obronę przeciwko wykroczeniom jednostronnego rozumu lub naturalnych popędów. Szyler upatrywał w tym jutrzenkę idealnej cywilizacji. kruszywa Warszawa W latach młodzieńczych wypowiadał socjalno – polityczne dążności […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 11

Estetyka dla Kanta była w ogóle rzeczą podrzędnej wagi. Ostatni potężny zwrot w poezji mało go obchodził. Zajmuje się zaś tą nauką w swej: „Krytyce władzy sądu”. Jest to czysto teoretyczne zastanawianie się nad pojęciami piękna i wzniosłości na tle ustanowionych w: „Krytyce Czystego rozumu” zasad ludzkiego poznania. Na próżno zwalczał Herder z bezbrzeżnym rozgoryczeniem […]
Kategoria: Pojęcie i zakres estetyki