Author Archive

Wzniosłość cz. 7

Wola w najwyższym rozwiciu ma swą miarę, jest wzniosłą. Jeżeli gniew miarę przekroczy, staje się straszliwym; wściekłość nie ma żadnej miary ani formy jest przeraźliwą i okropną. W etycznym względzie zarówno dobro jak zło może być wzniosłem. Zło nawet może w wysokim stopniu obudzić w nas podziw i zdumienie. Jednak nie zawsze. Zwyczajne zło jest
Category: Wzniosłość w estetyce

Wzniosłość cz. 6

Oto jest obraz wzniosłości. Zdanie za zdaniem nieporównana potęga, wobec której najwyższa moc, odwaga i chyżość człowieka tracą znaczenie. Tak śpiewa Dawid: Jeślibym wstąpił do nieba, jesteś tam; jeślibym sobie posłał w grobie i tameś przytomny. Wziąłbym skrzydła rannej zorzy, abym mieszkał na końcu morza, i tamby mię ręka twoja prowadziła, a dosięgłaby mię prawica
Category: Wzniosłość w estetyce

Wzniosłość cz. 5

Czyż mógłbym tu nie wspomnieć Hioba i Psalmisty i gromowładnych proroków? Pan mówi do Hioba: „Iżali możesz dać koniowi moc? iżali rzaniem ozdobisz szyję jego? Iżali go ustraszysz jako szarańczę? Iżali według twego rozumu lata jastrząb i rozciąga, skrzydła swe ku południowi? Iżali na twoje rozkazanie wzbija się orzeł w górę? Pojrzyj na słonia, rusza
Category: Wzniosłość w estetyce

Wzniosłość cz. 4

Mierząc wzniosłość nie chodzi o to, abyśmy ją ująć zdołali w matematyczną formułę, lecz aby jej miara była jeszcze dla nas pojęciem jasnym, zrozumiałem. Mila drogi, jeżeli ją porównam z odległością słońca, niema nic wspólnego z wzniosłością. Góra jednak na milę wysoka, staje się wzniosłą, skoro przypomina mi własną, nikłą miarę. Gdy tworzy stok pochyły,
Category: Wzniosłość w estetyce

Wzniosłość cz. 3

Jeżeli widzę wysokie drzewo, należy tylko spojrzeć na wysoką górę; gdy widzę górę o znacznej wysokości, a pomyślę o średnicy ziemi, gdy myśląc o niej wspomnę o systemie planetarnym, a z tym porównam drogę mleczną, uczucie wzniosłości obudzone poprzednim wrażeniem wnet ustępuje. Na to zauważyć należy, że każda rzecz mierzoną być powinna podług jej własnej
Category: Wzniosłość w estetyce

Wzniosłość cz. 2

Wobec swojego Boga Judejczyk jest dzieckiem, albo niewolnikiem. Przeciwnie Zeus Hellenów jest wzniosłym. I on zdoła niebiosa i ziemię zmarszczeniem brwi zatrząść w posadach, ale wyznawca Zeusa może ku niemu radośnie w górę spojrzeć, bo miara tkwi w jego obliczu, jak w dziełach. Przestrzenie gwieździste, morze, niebo, huragan, ulewa i cokolwiek potężnego pod słońcem i
Category: Wzniosłość w estetyce

Wzniosłość cz. 1

Wzniosłym nazywamy zjawisko, posiadające w sobie miarę, której my jednak odszukać nie umiemy. Nasza miara tu nie wystarcza, jest za małą, prawidłowość widoczna, ale jak ją zmierzyć! „Gdybyś wziął skrzydła jutrzenki i poleciał ku morza krańcom”, albo: „niebiosa są jego stolicą, a ziemia nóg jego podnóżkiem”, śpiewa psalmista i w tym to niepodobieństwie pojęcia* i
Category: Wzniosłość w estetyce

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 33

Jak wahadło czyniące jednaki obrót w prawo i w lewo, chociaż opuszcza prostopadłe stanowisko, nie wstrzymuje ruchu Zegara i obwieszcza godziny, .tak i to kołysanie się ducha pośród ostateczności rokuje postęp, jak długo-szukanie prawdy nadaje pęd jego ruchom. Jeżeli w epoce oświecenia doszliśmy do granic płaskości, to nieunikniona reakcja zanurzyła nas w niezgłębionych odmętach spekulacji.
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 32

Przewodnią myślą Pfaua jest zerwanie z wiarą na każdym polu, gdzie tylko wiedza sprzeciwia się prawowiernym mrzonkom dawnych czasów. Zupełnie oryginalną poszedł drogą G. Semper w swoim, pod wielu względami otwierającym nowe widoki dziele: „O stylu w sztuce technicznej i tektonicznej.”‚ Ostrzegając przed zbytkiem teorii, chce on przywrócić prawa bezpośredniego poczucia sztuki i zasady jej
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 31

Następstwem tego było, ze Schopenhauer uważał tragedię za najdoskonalsze dzieło piękna, gdyż ona to właśnie z nieszczęścia i cierpienia woli przez śmierć prowadzi do prawdziwego spokoju i poznania nicości świata. W tych wszystkich usiłowaniach, tak różnorodnych, występuje zawsze jedna spekulacja przeciw drugiej. Byli jednak inni, którzy o podobnym sposobie opracowania przedmiotu ani słyszeć nie chcieli,
Category: Pojęcie i zakres estetyki