Pojęcie i zakres estetyki Archive

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 33

Jak wahadło czyniące jednaki obrót w prawo i w lewo, chociaż opuszcza prostopadłe stanowisko, nie wstrzymuje ruchu Zegara i obwieszcza godziny, .tak i to kołysanie się ducha pośród ostateczności rokuje postęp, jak długo-szukanie prawdy nadaje pęd jego ruchom. Jeżeli w epoce oświecenia doszliśmy do granic płaskości, to nieunikniona reakcja zanurzyła nas w niezgłębionych odmętach spekulacji.
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 32

Przewodnią myślą Pfaua jest zerwanie z wiarą na każdym polu, gdzie tylko wiedza sprzeciwia się prawowiernym mrzonkom dawnych czasów. Zupełnie oryginalną poszedł drogą G. Semper w swoim, pod wielu względami otwierającym nowe widoki dziele: „O stylu w sztuce technicznej i tektonicznej.”‚ Ostrzegając przed zbytkiem teorii, chce on przywrócić prawa bezpośredniego poczucia sztuki i zasady jej
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 31

Następstwem tego było, ze Schopenhauer uważał tragedię za najdoskonalsze dzieło piękna, gdyż ona to właśnie z nieszczęścia i cierpienia woli przez śmierć prowadzi do prawdziwego spokoju i poznania nicości świata. W tych wszystkich usiłowaniach, tak różnorodnych, występuje zawsze jedna spekulacja przeciw drugiej. Byli jednak inni, którzy o podobnym sposobie opracowania przedmiotu ani słyszeć nie chcieli,
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 30

Idea, jest podług niego, bezpośrednią, równoznaczny przedmiotowości rzeczy samej w sobie, jej istoty, wieczysty formy. Sztuka przedstawia więc idee, które są wiecznotrwałym, niezmiennym rdzeniem zjawisk. Człowiek wpatrzony w jej ideały staje się czystym, po nad prądy woli, bieg czasu i cierpienie wyniesionym podmiotem poznania. Przedmiot i podmiot nie miały naówczas woli, zostały czystymi wyobrażeniami, uniósłszy
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 29

Tu przybywa estetyce w pomoc Platońska nauka o ideach. Wszystko, co jest i żyje bytem osobnym, podpada tej samej klątwie, co wola do życia. Pojedyncze zjawiska, wielość, są złudzeniem; nic w rzeczywistości nie istnieje, tylko staje się i ginie. Jest znikomym. Prawdziwymi i trwałymi są tylko w zjawiskach tkwiące idee, które dla tego jedynym być
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 28

Odkupienie to jednak pojmował Schopenhauer nie w żydowsko-chrześcjański, ale w indyjski sposób. Schopenhauer, jak Fichte, wychodzi z założeń Kanta. Pierwsza zasada brzmi: Świat jest moim wyobrażeniem. Nie zatrzymuje on się jednak, jak Fichte, u podmiotu, lecz idąc dalej, usiłuje poznać rzecz w sobie, czyli istotę rzeczy. Dochodzi zaś do zupełnie odmiennego wyniku. Kant powiada: istota
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 27

Dopiero w dwóch ostatnich dziesiątkach lat uzyskała długo lekceważona filozofia, a zatem i estetyka Schopenhauera, znaczenie. Schopenhauer skojarzył filozofię Kanta z platońską nauką o ideach i pojęciem świata indyjskim. Jego filozofia jest odwrotnym biegunem owej spekulacji, która, zająwszy się badaniem pojęć, zupełnie pominęła uczucie przyjemności lub odrazy, towarzyszące widokowi piękna, i dla tego wobec rzeczywistości,
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 26

Podmiotowemu idealizmowi Fichtego przeciwstawił: natychmiast Herbart przedmiotowy realizm. Podług Fichtego świat zjawisk był wyobrażeniem ,Herbart przyznaje mu rzeczywistość, a mianowicie rzeczywistość wielości. My jednak nie poznajemy istoty rzeczy. Dla nas pewnymi są tylko formy. Na te więc poznaniu dostępne formy zważać  powinna głównie estetyka, zamiast mówić o idei, absolucie itd. Chodzi o oznaczenie form, które
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 25

Yischera estetyka obejmuje więc piękno natury, do którego dało się teraz zastosować wiele pomysłów Herdera, i piękno sztuki, wraz z historią jego rozwoju. Inny kierunek wyobraża Maurycy Carriśre. Z Heglowskiego panteizmu wracamy znów do teizmu. Następuje nowy zwrot ku Szellingowi. Absolutna idea czyli przedmiotowy czysty rozum, zostaje pojętą osobowej, działanie jej wyłączne w granicach martwych
Category: Pojęcie i zakres estetyki

Pojęcie i zadanie estetyki cz. 24

Teoria estetyczna Hegla uległa rozmaitym przeobrażeniom. Za główmy błąd jej poczytano upośledzenie natury, które czasowi olbrzymim krokiem posuwającemu naprzód przyrodniczą wiedzę, wydało się wprost śmiesznym – i ten tok rozumowania, z którego wynikły wspomniane powyżej trzy okresy w rozwoju piękna: symboliczny, klasyczny i romantyczny. Tu występują inni; tu występuje głównie Fryderyk Yischer, twórca rozległej estetyki.
Category: Pojęcie i zakres estetyki