Pojęcie i zadanie estetyki cz. 18

Któż by chciał przeczyć, że nowa filozofia znakomite przyniosła owoce, lub że uderza w niej olbrzymia śmiałość i siła? Ale kto również nie przyzna, że ogromne zasoby sił duchowych roztrwoniła bez celu? Spójrzmy na tyle głów zmęczonych, które ślęczały nad nią, błąkając się po ciemnych jej chodnikach! Spójrzmy na tę dumę wyniosłą, rzucającą na lud maluczki płachtę ponurego cieniu! Niemcy wiele przez nią ucierpiały. Tyle włożono kapitału w te spekulacje, że wszystkie inne roboty musiano zatamować. I gdy mniemano, że rusztowanie tak już wysoko sięga, iż „absolutowi” nic innego nie pozostaje, jak otworzyć bramy swej twierdzy i zdać się na łaskę lub niełaskę, zadygotała nagle cała budowa i z trzaskiem się rozpadła. Wielkim bankructwem ducha skończyło się to wszystko.

przeprowadzki do szwajcari

Jedna zasługa nie może być jej zapomnianą. Przetworzyła ona masę ludu od wojen religijnych leniwie żyjącego i w zakresie filozofii ograniczającego się na nędznym naśladownictwie lub nędznej etyce, w naród myślicieli, którzy duchem spekulacji i rzadką skłonnością ku idealnym doktrynom, zużywającą i trwoniącą ich siły, wprawili jednak w podziw inne narody. Bez tego nowego ducha, który od czasów Kanta, Fichtego i Szylera, jawił się kolejno pod formą idealizmu, nauki o wolności i obowiązku, z drugiej Mrony w powrocie romantyzmu ku swojskości, nigdy by się naród niemiecki nie był tak podniósł wysoko we wojnach o niepodległość, gdy wychowana pod wpływem tamtych prądów młodzież dojrzała i kierunek sprawy w swoje objęła ręce. Bez niego me byłoby wielu nadziei i marzeń, tylko pozornie błękitnych, jak się później okazało!

przeprowadzki do szwajcari